169e plenaire vergadering Comité van de Regio’s: democratieschild, cohesiebeleid en betere regelgeving centraal
Op 10 en 11 december vond in Brussel de 169e plenaire vergadering van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) plaats. Tijdens deze tweedaagse bijeenkomst stonden het nieuwe Europese democratieschild, de toekomst van het Europese cohesiebeleid en het vereenvoudigen van regelgeving hoog op de agenda.
Europees democratieschild: bescherming van de democratie op alle niveaus
In debat met Eurocommissaris Michael McGrath (Democratie en Rechtsstaat) ging het Comité in op het nieuwe Europese democratieschild. Dit initiatief richt zich op het versterken van de rechtsstaat en het tegengaan van desinformatie, buitenlandse inmenging en intimidatie van bestuurders.
Arthur van Dijk, Commissaris van de Koning in Noord-Holland en voorzitter van de Nederlandse delegatie bij het CvdR, benadrukte namens de delegatie dat democratie bescherming verdient op alle bestuursniveaus: Europees, nationaal, regionaal én lokaal.
Volgens Van Dijk vraagt het democratieschild om nauwe samenwerking tussen overheden en om concrete ondersteuning van lokale en regionale bestuurders, die in de praktijk vaak als eersten met bedreigingen en ondermijning te maken krijgen.
Toekomst van het cohesiebeleid en het MFK 2028–2034
Een tweede belangrijk debat betrof het voorstel van de Europese Commissie voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028–2034. In gesprek met Siegfried Mureşan, rapporteur vanuit het Europees Parlement, sprak het Comité zich nadrukkelijk uit tegen verdere nationalisatie van EU-investeringen.
Het CvdR pleit juist voor een sterk, toekomstgericht en gedecentraliseerd cohesiebeleid. Volgens het Comité vormt dit beleid de kern van de Europese veerkracht en het concurrentievermogen.
Ellen van Selm, burgemeester van Purmerend, bracht namens Nederland in dat lokale en regionale overheden essentieel zijn voor het effectief inzetten van Europese middelen en dat het cohesiebeleid toegankelijk en uitvoerbaar moet blijven voor gemeenten en regio’s.
Mureşan gaf aan dat het Europees Parlement op dezelfde lijn zit als het CvdR en graag samenwerkt.
Betere regelgeving en vereenvoudiging
Het vereenvoudigen van Europese regelgeving – de zogenoemde simplification agenda – kwam uitgebreid aan bod. Elianne Demollin-Schneiders, gedeputeerde van de provincie Limburg, was schaduwrapporteur van het aangenomen rapport over dit onderwerp. Zij benadrukte het belang van eenvoudiger, beter uitvoerbare regels mét behoud van democratische waarborgen.
Ook René Janssen, wethouder van Dongen, benadrukte het belang van vereenvoudiging, maar waarschuwde dat dit niet mag leiden tot nationalisatie of het uithollen van het subsidiariteitsbeginsel. Hij verwees expliciet naar recente conclusies van de Europese Ombudsman, die vaststelde dat de Europese Commissie bij onder meer het duurzaamheidspakket (Omnibus) haar eigen regels voor Betere Regelgeving niet heeft nageleefd. Zie voor de bevindingen van de Europese Ombudsman: Ombudsman vindt wanbeheer in de manier waarop de Commissie dringende wetgevingsvoorstellen heeft voorbereid | Persbericht | Europese Ombudsman.
Veiligheid, grensregio’s en paraatheid
Nederlandse vertegenwoordigers waren ook actief op het terrein van veiligheid en paraatheid. Jeroen Diepemaat, burgemeester van Losser, en Elianne Demollin-Schneiders dienden succesvol amendementen in op de opinie over de Europese interne veiligheidsstrategie ProtectEU. Dankzij deze amendementen zijn grensregio’s expliciet beter verankerd in de tekst. Beiden wezen op de specifieke kwetsbaarheid van grensgebieden, waar criminelen profiteren van verschillen in regelgeving en moeizame gegevensuitwisseling.
Daarnaast vroeg Arjan van Gijssel, wethouder in Berkelland, aandacht voor grensoverstijgende samenwerking in het kader van de EU Preparedness Union. Hij benadrukte dat effectieve paraatheid lokaal begint en dat samenwerking met buurlanden, zoals Duitsland, essentieel is voor veiligheid, welzijn en economische veerkracht.
Klimaat, energie en digitale autonomie
Ook andere beleidsdomeinen werden besproken. Ans Mol, gedeputeerde van de provincie Gelderland, benadrukte de cruciale rol van lokale en regionale overheden bij klimaatadaptatie.
Mirjam Sterk, gedeputeerde van de provincie Utrecht, en Marieke Schouten, wethouder van Nieuwegein, benadrukten het belang van betaalbare en betrouwbare energie. Zij wezen op netcongestie als een grote belemmering voor woningbouw, economische ontwikkeling en de energietransitie, en riepen op tot betere Europese kaders en financiering.
Tot slot sprak Guido Rink, wethouder van Emmen, over digitale autonomie en kunstmatige intelligentie in het kader van de opinie over het AI Continent Action Plan. Hij benadrukte de kansen van AI voor gemeenten, maar waarschuwde ook voor risico’s. Volgens Rink moet de EU publieke waarden beschermen, de AI Act volledig handhaven en inzetten op minder afhankelijkheid van niet-Europese technologieaanbieders.
Door:
Leah Corsmit, Huis van de Nederlandse Provincies.
