173e Plenaire vergadering Europees Comité van de Regio’s: steden en regio’s centraal in Europese democratie, veiligheid en investeringsbeleid
Tijdens de 173e plenaire vergadering van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR), van 12 tot en met 14 oktober in Brussel, stonden de rol van lokale en regionale overheden in Europees beleid, de – versterking van de – democratische weerbaarheid en de toekomst van Europese steden centraal. Daarnaast kwamen onder meer de ondersteuning van ontheemde Oekraïners, de aanpak van racisme en de versterking van de digitale veiligheid aan bod.
De vergadering vond plaats tijdens de Europese Week van Regio’s en Steden. Vanwege de omvangrijke agenda werd een extra dagdeel uitgetrokken om alle onderwerpen voldoende aandacht te geven.
Openingsceremonie en State of Regions and Cities
De openingsceremonie op maandag 12 oktober bracht Europese leiders samen rond de rol van lokale en regionale overheden in de Europese beleidsvorming. Roberta Metsola, voorzitter van het Europees Parlement, benadrukte het belang van deze overheden voor de ontwikkeling en uitvoering van Europees beleid.
António Costa, voorzitter van de Europese Raad, wees onder meer op betaalbare huisvesting als prioriteit voor het toekomstige Meerjarig Financieel Kader (MFK). Ook concurrentievermogen, defensie, weerbaarheid en industriële vernieuwing moeten daarin een prominente plaats krijgen. Daarnaast pleitte hij voor minder administratieve lasten (red tape), het tegengaan van gold-plating en snellere vergunningverlening. Hij sprak zich uit voor meer richtlijnen en minder verordeningen en benadrukte dat het toekomstige MFK recht moet doen aan multi-level governance, waarbij de verschillende bestuursniveaus nauw samenwerken. Costa streeft ernaar om eind dit jaar een akkoord over de Europese begroting te bereiken.
Tijdens de bijeenkomst presenteerde CvdR-voorzitter Kata Tüttő de State of Regions and Cities. De centrale boodschap was dat Europese ambities alleen kunnen worden waargemaakt als steden en regio’s volwaardig worden betrokken bij de besluitvorming en beschikken over voldoende financiële middelen. Dit is ook van belang voor de onderhandelingen over het MFK 2028–2034. Daarbij bestaat het risico dat investeringsbesluiten te veel op nationaal niveau worden gecentraliseerd, waardoor de behoeften en prioriteiten van lokale en regionale overheden onvoldoende worden meegenomen.
Eurocommissaris Raffaele Fitto, uitvoerend vicevoorzitter voor Cohesie en Hervormingen, onderstreepte het belang van samenwerking bij de ontwikkeling van de Europese Right to Stay Strategy. Deze strategie moet ervoor zorgen dat inwoners voldoende kansen, voorzieningen, werkgelegenheid en toekomstperspectief hebben om in hun eigen regio te blijven wonen.
EU Agenda for Cities: minder bureaucratie, meer gerichte investeringen
Het CvdR pleitte voor een sterkere Europese stedelijke agenda, waarin steden en regio’s structureel worden betrokken bij zowel het ontwerp als de uitvoering van Europees beleid. Europese steden hebben behoefte aan minder bureaucratie, eenvoudigere procedures en gerichte investeringen die aansluiten bij hun lokale behoeften.
Daarbij moeten de verschillende bestuursniveaus goed met elkaar in gesprek blijven. Ook zijn duidelijke waarborgen nodig om steden en regio’s bij de beleidsvorming te betrekken. Deze inzet is onder meer van belang voor de woningbouwopgave, stedelijke ontwikkeling en de vertaling van Europese doelstellingen naar concrete resultaten op lokaal niveau.
Oekraïense ontheemden: van tijdelijke bescherming naar duurzame oplossingen
Het CvdR benadrukte dat miljoenen Oekraïners behoefte hebben aan duidelijkheid, rechtszekerheid en duurzame toekomstperspectieven. Lokale en regionale overheden spelen een cruciale rol bij het bieden van huisvesting, onderwijs en werkgelegenheid, evenals bij de maatschappelijke integratie van ontheemden.
Om de overgang van tijdelijke bescherming naar structurele oplossingen zorgvuldig te begeleiden, zijn voorspelbare financiering en voldoende uitvoeringscapaciteit noodzakelijk. Uiteindelijk moeten Oekraïners een reële keuze hebben tussen het opbouwen van een toekomst in de EU en een veilige terugkeer naar Oekraïne. De leden van het CvdR bedadrukten dat Europese afspraken alleen effectief zijn wanneer gemeenten en regio’s over voldoende middelen en capaciteit beschikken om deze in de praktijk uit te voeren.
European Democracy Shield: bescherming begint lokaal
Het CvdR sprak zich uit over het European Democracy Shield, het Europese initiatief om de democratische weerbaarheid te versterken en onder meer desinformatie, buitenlandse beïnvloeding en bedreigingen van democratische processen tegen te gaan.
Lokale democratie vormt een essentieel onderdeel van de Europese democratische rechtsstaat. Tegelijkertijd krijgen lokale politici steeds vaker te maken met intimidatie en bedreigingen. Het Comité pleitte daarom voor betere bescherming van politici, steun aan onafhankelijke media, vergroting van mediawijsheid en burgerschapseducatie en meer mogelijkheden voor burgerparticipatie.
Ook de Nederlandse delegatie vroeg aandacht voor dit onderwerp. Gedeputeerde Elianne Demollin-Schneiders (Provincie Limburg) leverde een bijdrage aan het debat en wees op de bedreigingen waarmee lokale politici worden geconfronteerd. Haar inbreng benadrukte dat democratische weerbaarheid niet uitsluitend op Europees en nationaal niveau moet worden georganiseerd. Juist ook lokaal zijn bescherming en ondersteuning van bestuurders en een open dialoog met inwoners onmisbaar.
Cybersecurity Review en Digital Networks Act
Tot slot behandelde het CvdR de Europese voorstellen op het gebied van cyberbeveiliging en digitale netwerken. Gemeenten en provincies beheren essentiële publieke diensten, waaronder digitale overheidsplatforms, openbaar vervoer en delen van de zorginfrastructuur. Cyberaanvallen op deze voorzieningen vormen niet alleen een technisch risico, maar kunnen ook het vertrouwen van inwoners in de overheid onder druk zetten.
Het CvdR steunde de ambitie om de Europese cyberveiligheid te versterken, maar waarschuwde dat nieuwe verplichtingen uitvoerbaar moeten zijn voor overheden van verschillende omvang. De digitale capaciteit en mate van voorbereiding lopen immers sterk uiteen tussen lidstaten en lokale overheden. Daarom zijn aanvullende technische en administratieve ondersteuning, toegankelijke Europese certificeringsregelingen en betere samenwerking bij grootschalige cyberincidenten nodig. Daarnaast moet worden voorkomen dat nieuwe regels overlappen met bestaande wetgeving en zo leiden tot onnodige extra lasten voor overheden.
Industrial Accelerator Act: industriële groei in alle regio’s
Commissaris van de Koning Arthur van Dijk (Provincie Noord-Holland) sprak in bij het agendapunt over de Industrial Accelerator Act. Het CvdR benadrukte dat deze wet industriële groei en verduurzaming moet stimuleren, zonder de verschillen tussen regio’s te vergroten. Om dat te bereiken zijn snellere vergunningverlening, minder administratieve lasten en tijdige betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij investeringsbesluiten van belang. Zo kunnen Europese industriële ambities beter aansluiten bij de economische kansen, ruimtelijke mogelijkheden en maatschappelijke behoeften van verschillende regio’s.
Conclusie
De 173e plenaire vergadering van het CvdR bevestigde dat Europese doelstellingen alleen kunnen worden gerealiseerd wanneer steden en regio’s als volwaardige partners worden betrokken bij de beleidsvorming en uitvoering. Of het nu gaat om betaalbare huisvesting, de opvang van Oekraïense ontheemden, inclusie, democratische weerbaarheid, cyberveiligheid of industriële ontwikkeling: de uitvoering vindt voor een belangrijk deel lokaal en regionaal plaats.
Voor de Nederlandse delegatie blijft het daarom van groot belang om in te zetten op voldoende financiële middelen, praktische uitvoerbaarheid en structurele betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij Europees beleid. Alleen zo kunnen Europese ambities worden vertaald naar concrete resultaten voor inwoners, steden en regio’s.
Zie voor een overzicht van alle onderwerpen die behandeld zijn tijdens de plenaire vergadering: 173rd CoR Plenary Session | Europees Comité van de Regio’s.
Door:
Leah Corsmit, Huis van de Nederlandse Provincies.
Bron:
Foto: 173rd Plenary Session of the European Committee of the Regions, 13 October 2026, 173rd Plenary Session of the European Committee of the RegionsBelgium – Brussels – October 2026 © European Union / Octavian Carare
