Industrial Accelerator Act moet Europese industrie versterken
De Europese Commissie heeft op 4 maart haar voorstel voor de Industrial Accelerator Act (IAA) gepresenteerd. Met deze verordening wil de Commissie het concurrentievermogen van de Europese industrie vergroten en de strategische autonomie van de Europese Unie versterken.
Het voorstel vormt een belangrijke pijler onder de bredere Europese industrieagenda, zoals is aangekondigd in de Clean Industrial Deal, en sluit aan bij de aanbevelingen uit het Draghi-rapport.
Naar een sterkere industriële basis
De IAA bouwt voort op de Net-Zero Industry Act (NZIA) en stelt als doel dat tegen 2035 minstens 20% van het Europese bruto binnenlands product uit de maakindustrie komt. In 2024 bedroeg dit aandeel 14,3%. Volgens de Commissie is een sterke industriële basis cruciaal voor economische groei, innovatie en strategische onafhankelijkheid.
Om dit doel te bereiken, richt het voorstel zich op vier kerngebieden: snellere vergunningverlening, het stimuleren van vraag naar duurzame producten, het sturen van buitenlandse investeringen en de ontwikkeling van industriële versnellingszones.
Snellere en eenvoudiger vergunningverlening
Een belangrijk onderdeel van de IAA is het vereenvoudigen van vergunningprocedures voor industriële projecten. Lidstaten worden verplicht om een digitaal ‘single accent point’ in te richten waar bedrijven al hun vergunningaanvragen kunnen indienen. Eén bevoegde instantie coördineert vervolgens het proces.
Voor projecten gericht op verduurzaming van energie-intensieve industrieën gelden versnelde en gestroomlijnde procedures. Industriële verduurzamingsprojecten krijgen hiermee dezelfde behandeling als de net-zero technologieën in de Net-Zero Industry Act.
Meer vraag naar Europese en low-carbon producten
De Commissie voert nieuwe eisen in om de vraag naar in Europa geproduceerde goederen te stimuleren. In openbare aanbestedingen en steunregelingen worden daarom zogeheten ‘low-carbon’- en ‘Union-origin’-criteria opgenomen.
Concreet betekent dit onder meer dat:
- bij aanbestedingen voor bouwprojecten moet vanaf 2029 een deel van het gebruikte staal, aluminium en cement aan deze eisen voldoen. De lijst van producten waarvoor low-carbon- en Union-origin-vereisten gelden, kan via gedelegeerde handelingen verder worden uitgebreid.
- voor chemische producten zal de Commissie op een later moment, via gedelegeerde handelingen, maatregelen vaststellen om de vraag te stimuleren. Daarbij zal zij zich onder meer baseren op de aanbevelingen van de Critical Chemical Alliance.
- bij de aanschaf van elektrische voertuigen een groot deel van de productie in de EU moet plaatsvinden;
- landen die geen toegang bieden tot hun eigen aanbestedingsmarkten, kunnen worden uitgesloten van Europese aanbestedingen.
Met deze maatregelen wil de EU een gelijk speelveld creëren en tegelijkertijd de vraag naar schone technologieën uit eigen regio stimuleren.
Voorwaarden voor buitenlandse investeringen
De IAA blijft openstaan voor buitenlandse investeringen, maar voert nieuwe voorwaarden in voor grote investeringen (boven €100 miljoen) in opkomende strategische sectoren, zoals batterijen, elektrische voertuigen en kritieke grondstoffen. Deze lijst kan in de toekomst worden uitgebreid met andere producten; de Commissie suggereert daarbij al een mogelijke uitbreiding naar alle NZIA-producten.
Dergelijke investeringen moeten aantoonbaar bijdragen aan de Europese economie, bijvoorbeeld via werkgelegenheid, innovatie en kennisoverdracht. Ook worden eisen gesteld aan Europese betrokkenheid, zoals een maximumaandeel voor buitenlandse investeerders en verplichtingen rond samenwerking met Europese partners.
Industriële versnellingszones
Nieuw in het voorstel is de introductie van industriële versnellingszones. Elke lidstaat moet ten minste één dergelijke zone aanwijzen, waar industriële activiteiten actief worden gestimuleerd.
Binnen deze zones profiteren projecten van:
- snellere vergunningprocedures;
- betere toegang tot financiering;
- ondersteuning bij infrastructuur en arbeidsmarkt.
De zones richten zich onder meer op sectoren zoals chemie, staal, raffinage, automotive en net-zero technologieën. Ook moet rekening worden gehouden met regionale behoeften, bijvoorbeeld op het gebied van energie-infrastructuur.
Impact op provincies en gemeenten
De IAA heeft duidelijke raakvlakken met provinciaal en gemeentelijk beleid. Zo kunnen de industriële versnellingszones aanknopingspunten bieden voor regionale economische ontwikkeling en ruimtelijke ordening.
Daarnaast krijgen provincies en gemeenten te maken met nieuwe eisen in aanbestedingen en subsidieregelingen, bijvoorbeeld rond low-carbon en ‘Union-origin’ producten. Ook op het gebied van vergunningverlening zal nauwere samenwerking nodig zijn, onder meer door de invoering van centrale loketten en gecoördineerde procedures.
Vervolgproces
Het voorstel wordt behandeld via de gewone wetgevingsprocedure. Dat betekent dat zowel het Europees Parlement als de Raad hun positie zullen bepalen, waarna onderhandelingen volgen.
Bronnen
Commission proposes Industrial Accelerator Act to strengthen industry and create jobs in Europe – Persbericht Europese Commissie
Industrial Accelerator Act – Europese Commissie
Door:
Leah Corsmit, Huis van de Nederlandse Provincies.
