Strategisch kader voor een EU-bioeconomie
De Europese Commissie heeft op 27 november 2025 het Strategisch Plan voor een Competitieve en Duurzame EU Bioeconomie gepresenteerd. Met deze vernieuwde Bioeconomy Strategy wil de Commissie de productie en het gebruik van biologische hulpbronnen en biomassa verder vergroten en verduurzamen.
De strategie bouwt voort op de oorspronkelijke Bioeconomy Strategy uit 2012 en de herzieningen van 2018 en 2022.
Naar een schonere en veerkrachtigere Europese economie
De herziene Bioeconomy Strategy moet de Europese Unie helpen bij de transitie naar een schonere, concurrerendere en veerkrachtigere economie. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op het versterken van klimaat, natuur en samenleving, en op het verminderen van de afhankelijkheid van andere werelddelen voor kritieke grondstoffen en fossiele brandstoffen.
Centraal staat het duurzamer gebruik van biomassa. Dit betekent verantwoord omgaan met Europese grondstoffen én met natuurlijke hulpbronnen zoals bossen, bodem, water en ecosystemen. De Commissie zet daarnaast in op het vergroten van het gebruik van secundaire biomassa en werkt aan minimumdoelen voor recycling en hergebruik van fosfor uit afvalwater en slib. De circulaire economie krijgt hiermee een prominente plek binnen de bioeconomiestrategie.
Biologische alternatieven en economische kansen
De strategie richt zich ook op het versnellen van duurzame en praktische biologische alternatieven voor fossiele brandstoffen en plastics. Deze oplossingen spelen zich af in sectoren als landbouw en tuinbouw, visserij en aquacultuur, biomassaprocessen, bioproductie en biotechnologie. Samen vertegenwoordigen deze sectoren een economische waarde van circa 2,7 biljoen euro en waren zij in 2023 goed voor ongeveer 8% van de Europese werkgelegenheid.
Doelen van de strategie
Met de Bioeconomy Strategy wil de Europese Commissie innovaties en investeringen in biobased materialen en technologieën opschalen. Volgens de Commissie liggen er nog aanzienlijke kansen voor extra marktontwikkeling door te investeren in biologische waardeketens, bioproductie, geavanceerde biobased materialen en circulaire bio-economie-infrastructuur.
De belangrijkste doelen zijn:
- Het opschalen van de bio-economie via gerichte investeringen;
- Het stimuleren van marktvraag naar biobased producten;
- Het duurzamer beheren van Europese biomassa en grondstoffen;
- Het benutten van internationale kansen en samenwerkingen.
Relevantie voor medeoverheden
Medeoverheden spelen een sleutelrol bij de uitvoering van de Bioeconomy Strategy. De Europese Commissie benadrukt dat succes alleen mogelijk is door gecoördineerde actie op Europees, nationaal en regionaal niveau. Veel innovaties en oplossingen ontstaan immers in lokale en regionale waardeketens en kunnen via regionale aanbestedingen worden opgeschaald.
Dit raakt direct aan taken op het gebied van gebiedsontwikkeling, economie, landbouw, innovatie en circulaire economie. Medeoverheden kunnen hun eigen sterktes – zoals landbouw, visserij, bosbouw, biochemie en kennisclusters – actief positioneren binnen de Europese bioeconomie.
Daarnaast voorziet de strategie in de ontwikkeling van regionale bio-economiehubs en zogeheten industrial symbiosis valleys. Ook vraagt de Commissie expliciet aandacht voor onderwijs en bij- en omscholing voor banen in de bioeconomie, wat aansluit bij de inzet van gemeenten en provincies op skillsontwikkeling en arbeidsmarktbeleid.
EU-ondersteuning voor onder meer circulaire meststromen, biowaste-valorisatie, biogas en biomethaan en verbeterde biomassa-monitoring wordt verder uitgewerkt. Deze thema’s sluiten nauw aan bij de opgaven van medeoverheden rond stikstof, natuur, landbouwtransitie en energie.
Stappen vooruit
De strategie sluit in belangrijke mate aan bij de gezamenlijke inzet van regio’s in het afgelopen jaar, onder meer via het HNP en in samenwerking met partners zoals Baden-Württemberg. Daarbij is met name aandacht gevraagd voor de cruciale rol van regio’s in de implementatie van de bio-economie en voor het beter benutten van afvalwater en slib als bron voor nutriënten. Het is positief dat deze thema’s nu expliciet zijn opgenomen en dat de circulaire economie een centrale plek krijgt binnen de strategie.
Tegelijkertijd blijft de inzet op het hergebruik van secundaire reststromen nog beperkt, met name waar het gaat om niet-biomassa reststromen zoals afvalwater en slib, terwijl hier nog aanzienlijke kansen liggen. Daarmee biedt de strategie zowel erkenning van eerdere regionale inzet als aanknopingspunten voor verdere verdieping in de komende uitwerking.
Bronnen:
Commission presents new Bioeconomy Strategy to drive green growth, competitiveness and resilience across Europe – Bericht Europese Commissie
A Strategic Framework for a Competitive and Sustainable EU Bioeconomy – Publicatie Europese Commissie
Door:
Leah Corsmit, Huis van de Nederlandse Provincies.
